|
Halloween Sint-Maarten Sinterklaas Kerstmis Nieuwjaar DrieKoningen Valentijn Carnaval Pasen
Wel, tijdens de Vasten moesten de mensen 40 dagen alle lekkernijen vaarwel zeggen. Maar als beloning voor het 40 dagen afzien, kregen ze een ferme beloning op Paaszondag. Eigenlijk was de echte reden deze: de kippen leggen eieren en de mensen pikken die en eten ze op. Maar willen we nieuwe jongere kippen krijgen, dan moeten we de kloek (klok) de kans geven om 21 dagen op haar broedsel te zitten. Welnu: een dappere kloek start met eieren leggen zo omstreeks carnavalsdinsdag. Ze legt een krans van ongeveer 12 à 15 eieren. Daar is ze dus al 12 à 15 dagen mee bezig. Wanneer ze genoeg eieren heeft gelegd, begint ze met het broeden. Dit duurt precies 21 dagen en samen maakt dit ongeveer 36 dagen. Zo zie je de volledige vastenperiode is nodig om een kip toe te laten aan kuikens te komen. Omstreeks Paaszondag loopt de kloek dan rond met haar 'paas'kuikens. Vandaar ook de chocolade eitjes die we dan verorberen. Zij verwijzen naar de periode dat we die lekkere eitjes niet mochten eten. De vliegende klok verwijst naar de broedende kloek, die precies een klokfiguur heeft terwijl ze aan 't broeden slaat.
"Met Pasen mogen de kinderen
eieren gaan rapen", zo lezen we in het boek 'Eigen Aard: grepen uit
de Vlaamse folklore'. "De eieren worden gebracht door de klokken van
Rome. De klokken vertrekken op Witte Donderdag en keren terug op zaterdag
onder het Gloria der Mis. Dan gaan de kinderen op zoek naar de gekleurde
eieren die verdoken liggen tussen de groenblijvende heesters of in het
opschietende snijkoren."
Carnaval, misschien wel hét kinderfeest bij uitstek, een dijk van een feest zoals onze noorderburen stellen. Carnaval begint op Aswoensdag, het traditionele begin van onze kristelijke Vasten, een vastenperiode van 40 dagen om te eindigen bij het Paasfeest (zie daar). Wat is dat Carnaval nu precies? Carne vale, betekent een vaarwel aan het vlees. Carne = vlees, vale = vaarwel. Tijdens het najaar slachtten de mensen vroeger hun varkentje om dit vervolgens in te zouten, pekelen of te roken als proviand (voorraad) voor die aankomende winter. De winter kon vervolgens met redelijke zekerheid tot overleven aangevat worden. Na verloop van tijd raakte dit varken stilletjesaan helemaal op. Het enige wat restte waren de erg vette darmen, en andere delen die ze niet al te lekker vonden. Maar ook deze dienden opgegeten te worden, er was immers niks anders om te eten. Vandaar dat ze even voor de Vasten nog éénmaal goed feestten om alle vette resten op te smullen. Vandaar de naam Vette Dinsdag (Mardi Gras) en ook Zotte Maandag. Deze feestige dagen kregen stilaan de naam CARNAVAL, en dit over zowat de hele wereld. Voor kinderen is dit nu een feest van lekker uit de bol gaan, zingen, dansen en voor onze Veldschoolkinderen: de pannenkoekenbak. Jaar op jaar bakken de mama's en papa's stapels pannenkoeken om onze veelvraten te spijzigen. Met warme of koude chocoladedrank, een waar festijn.
Toen hij de blinde pleegdochter van Asterius, stadhouder van Rome, genas, bekeerde de stadhouder zich tot het Christendom en liet alle gevangen Christenen vrij. Dit was de druppel die de emmer deed overlopen voor keizer Claudius II. Op 14 februari 270 werd Valentinus gemarteld en onthoofd. Later werd hij door de kerk heilig verklaard en 14 februari werd een feestdag, die vooral in het Victoriaanse Engeland bijzonder populair was. Openlijke liefdesuitingen waren in deze preutse tijd 'not done'. Op 14 februari konden huwbare jongens en meisjes hun geliefden echter ongestraft verrassen met (anonieme) cadeautjes, brieven en gedichten. Engelse immigranten importeerden deze traditie in Amerika, waar het al snel uitgroeide tot een populaire (en commercieel uitgebuite) feestdag. Ook in Vlaanderen en op 't Veld wint Valentijnsdag de laatste jaren terrein. Hoewel het verhaal van priester Valentijn een logische verklaring lijkt te zijn, vinden we verspreid over internet en in boeken nog veel andere verklaringen:
Ook variaties op of combinaties van bovenstaande verhalen zijn we tegen gekomen. Hoe het ook zij, Valentijnsdag is een dag waarop iedereen, al dan niet anoniem, zijn geliefde in het zonnetje zet.
Opmerkelijk: In Duitsland is 14 februari een onheilsdag. Het is de geboortedag van Judas, de verrader van Christus. Valentijnsdag is hiergaat onopgemerkt voorbij aan de meesten van onze oosterburen Volgens een
ander verhaal kwam een vader bij Valentijn, toen hij al gevangen zat, met
het verzoek zijn blinde dochter te genezen. Valentijn zorgde voor een
geneesmiddel, maar dat werkte niet. Op de dag van zijn onthoofding
probeerde de vader van het meisje nog wanhopig het vonnis tegen te gaan,
maar dit tevergeefs. Na Valentijn's terechtstelling ontving het meisje een
klein briefje van Valentijn, waaruit een gele bloem viel (als mensen hem
om raad vroegen gaf hij hen een bloem, vandaar de bloemengroet op
Valentijnsdag). Op het briefje stond 'Van Valentinus' en direct kon ze
weer zien. Volgens de legende bekeerde de vader zich daarna tot het
Christendom. Liefdessymbolen:
Extra weetjes: Volgens de bijbel kwamen de drie wijzen pas op 6 januari met hun geschenken aan bij de stal van Bethlehem. Balthazar gaf Jezus mirre, een parfum waarmee doden werden ingewreven, om aan te geven dat Jezus op Goede Vrijdag zou sterven. Van Melchior kreeg Hij goud, ten teken dat Hij de Koning der Koningen zou zijn. Kaspar bracht wierook mee, ten teken dat Jezus zou worden geëerd. De Drie koningen waren Caspar, Melchior en Balthasar, respectievelijk 20,60 en 40 jaar oud. Uit de sterren hadden de drie koningen vernomen dat er een nieuwe koning was geboren. Ze volgden de nieuwe ster om hem een bezoek te brengen. Op een gegeven moment verliezen ze de ster uit het oog, en gaan naar Herodes om hem om raad te vragen. Herodes zegt dat hij nog niet van de geboorte op de hoogte is, en stuurt hen op pad met de opdracht om terug te komen nadat ze de nieuwe koning hebben gevonden zodat ook hij de nieuwe koning kan vereren. Zij vonden de ster die zij volgden terug en volgden deze tot aan de stal waar Jezus in zijn kribbe lag. Ze eerden hem met mirre, wierook en goud. In een droom werd hen verteld dat ze niet naar Herodes mochten terugkeren, en dat deden ze ook niet. Omdat Herodes daardoor niet wist waar de nieuwe koning geboren was gaf hij zijn soldaten opdracht om alle kinderen onder de leeftijd van één jaar te doden. Jezus ontsnapte aan de dood, want het gezin was inmiddels naar Egypte was gevlucht. Zoals de naam aangeeft worden de drie wijzen in de regel afgebeeld als koningen. Melchior is een blanke (Europese) grijsaard, Balthazar is een zwarte man uit Saba (Ethiopië) en Caspar is een jongeman van Aziatische afkomst en de enige zonder baard. Melchior vertegenwoordigt Europa, Balthazar Afrika en Caspar Azië. Kinderen liepen de avond voor Driekoningen zingend en verkleed met een kroon langs de deuren, één van hen had een zwartgemaakt gezicht. Men had daarbij lampionnen en kreeg als beloning voor het zingen eten, snoep en geld. De lampionnen zijn overblijfsel van een oude heidense gewoonte, waarin men fakkels droeg om geesten te verjagen. Het snoepgoed dat werd uitgedeeld stamt van heidense offermalen. Bekend is het Koningsbrood dat men bakte. Ieder kind wil graag een koning zijn. Het lot bepaalt het koningsschap : een taart, brood, cake of koek kan dit uitgekozen worden in zich dragen. Je kunt drie bonen in het baksel verstoppen : twee witte en één bruine (mensen worden hierdoor herinnerd dat twee van de koningen wit waren en één was bruin). Het kind dat die bruine boon krijgt, mag die dag koning zijn en is de baas over iedereen. Ook gekend is de “koningsbrief”. Men kon in een ton papiertjes grabbelen en degene die de koningsbrief trok werd door iedereen getrakteerd en was de baas. In kerken werd rond
Driekoningen een toneelstuk opgevoerd met Maria, Jozef, het kindje Jezus,
de ezel, de os, Herodes en de Drie Wijzen. Het was in het jaar 44 v.C dat Julius Caesar de Juliaanse kalender invoerde. Vanaf dan begon het nieuwe jaar op één januari en niet meer op 1 maart zoals daarvoor het geval was. De Romeinen brachten offers aan de god Janus (waarnaar januari is genoemd) om hem gunstig te stemmen voor het aankomende jaar. Geesten moesten gunstig gestemd worden, want zij deden de gewassen groeien en maakten mens en vee vruchtbaar. Men bracht offers, die men na het ritueel zelf opat en dronk. We vinden hier onze eigentijdse kerst-, oudejaars- en nieuwjaarsgerechten terug en de traditie om uitgebreide maaltijden voor te schotelen met veel alcoholische dranken. Het tegenwoordige gebruik om rond de jaarwisseling vuurwerk en klokkengelui te gebruiken, komt voort van het vele lawaai dat gemaakt werd om de geesten van de overledenen en de demonen te verjagen. De
mensen wensen elkaar veel geluk en vooral een goede gezondheid. We wensen
aan iedereen het beste, zodat we die wensen ook terug ontvangen. Vroeger
gebeurde dat vooral met geld en in de 19e eeuw liep dat uit de hand, toen
men wildvreemde voorbijgangers geld probeerde af te bedelen met berijmde
nieuwjaarsprenten. Ook schoorsteenvegers, vuilnisophalers, straatvegers,
nachtwakers en lantaarnaanstekers “verkochten” hun beste wensen. Zo
ontstond het gebruik van het sturen van kerst- en nieuwjaarskaarten, het
geven en bezoeken van nieuwjaarsrecepties en iedereen die men ontmoet het
beste te wensen voor het nieuwe jaar.
Weetjes:
Komt dat zien, komt dat zien…. OK,…. vandaag de dag moet er al iets wereldschokkends gebeuren om iemand nog uit z’n luie stoel te halen. Maar op het Veld gebeurt nu toch wel zoiets wereldschokkends. De leerlingen van de fameuze Veldschool brengen immers met z’n allen – van de kleinste ukkepuk tot de grootste slungel - een musical ter ere van hun patroonheilige, de heilige Sanctolomeüs Batholomeüs Nicolaüs, bij ons beter gekend onder zijn koosnaam: de Nicolaas of beter ons Goedheiligman. Je ziet ze dees dagen in drommen door de straten laveren, maar er is er slechts één die de echte is, en die komt toch wel naar het Veld zekers!!!!!!
Vandaar dat wij het genoegen hebben en de morele plicht om u allen te inviteren op de Blijde Intrede van den Heiligen Sint. Wij weten ondertussen – uit goedingelichte bronnen – dat de Sint zich zal laten vergezellen door enkele Zwarte Pieten. Ook deze Pieten zijn niet zomaar de eerste de beste, ze werden zorgvuldig geselecteerd uit een hoopje ongeregeld en er werd besloten een Veldse Piet aan te duiden om de Sint te begeleiden op de tournée rond de Veldschool. En nu… zijn wij zo vrij om u de kans te bieden ook aanwezig te zijn op dat totaalspektakel. De plaatsen zijn beperkt. Naast de eretribune met 200 zitplaatsen, een staantribune met een 350-tal plaatsen is er enkel nog wat ruimte in de zijcoulissen. Haast je dus en rep je, ’t is dat het er zal spannen. Hoe dan ook je bent welgekomen op de Sinterklaasmusical die start om 13.30 uur in de Veldschool en dit op vrijdag eerst komend.
Onze verfrissend nieuwe Vriendenkring zorgde er tevens voor dat de Sint weerom met gulle hand cadeautjes en presentjes kan uitdelen. Ook ons gemeentebestuur stond weeral pal achter onze Veldschool en helpt de Sint met de aankoop van snoepgoed en ander lekkers. Inderdaad, het zou spijtig zijn indien je deze unieke kans niet zou benutten. Daarom durven we deze rubriek afsluiten met een hartelijke ‘tot dan!’
Sint-Maartensavond
Op zaterdag 12 november start om 17.30 uur onze jaarlijkse Sint-Maartens-bietentocht. Een gebeurtenis die het Veld op stelten zet, zo midden in de herfsttijd. Het is dan ook niet verwonderlijk dat onze kinderen vol verwachting uitzien naar deze lichtgevende ommegang. Het is namelijk een eeuwenoude traditie, en die willen wij maar al te graag in stand houden. Even een kleine duik in onze geschiedenisboeken, op zoek naar de herkomst van zo’n lumineus feest. En daar lazen we ondermeer dat onze Maarten geboren werd in het gezegende jaar 316 in het huidige Hongarije en opgevoed werd in de Noord-Italiaanse stad Pavia. Z’n vader was een Romeinse honderman, een centurion. Ook onze Maarten maakt carrière in het leger en wordt eveneens centurion. Jarenlang trekt hij vechtend en moordend door de Romeinse gewesten, maar hij komt tot inkeer, wendt zich van het leger af en bekeert zich tot het christendom. In 371 wordt Maarten zelfs bisschop in de Franse stad Tours, vandaar zijn heiligennaam: Sint-Martinus van Tours. De legende omtrent onze koene soldaat en vrome christene wil dat hij opkwam voor de mist-bedeelden.
Het verhaal ging namelijk dat hij, toen hij als jonge centurion de stad Amiens wilde binnen gaan, vlak bij de poort een bedelaar langs de weg zag liggen, gehuld in lompen. In die tijd was het verboden om zonder mantel de stad in te gaan. Omdat de bedelaar geen mantel had, maar wel de stad in wilde, sneed Martinus met zijn zwaard zijn jas doormidden en gaf de helft aan de bedelaar. ´s Nachts verscheen Christus hem in een droom en maakte hem duidelijk dat hij zeer goed had gehandeld. Door de arme te kleden had hij Christus zelf gekleed. Op grond van deze daad en zijn voorbeeldig leven is hij in de 5de eeuw heilig verklaard en is hij inderdaad als Sint-Martinus (= Sint-Maarten) de geschiedenis ingegaan. Folklore Op verschillende manieren heeft men in de loop der tijden de herdenking aan Sint-Maarten gevierd. Bekend zijn de vuren, die op de 11de november werden ontstoken en de zogenaamde Sint-Maartens-schuddekorf. Boven een vuur hing een mand gevuld met herfstvruchten, die telkens werden geschud. De kinderen grabbelden naar de geroosterde vruchten. Het feit dat Sint-Maarten samenviel met het eindigen van de oogst, maakte 11 november tot een nieuwjaarsdag voor de boeren. Dan betaalden zij hun pacht en vierden feest. Ook werd de 11de november in deze
slachtmaand de slachtdag bij uitstek. Wellicht dat het vieren van de oogst en het slachten de aanleiding zijn geweest dat armen langs de boerderijen gingen om iets extra´s te vragen. Feesten en zingen: daar zijn wij ook goed in. Daarom gaan wij er ook dit jaar een lap op geven. Verkleed en met een degelijke lampion zullen we de Sint-Maartensavond inzetten met onze ommegang. Later op de avond zullen er pensen te verdienen zijn op onze Kaartavond. Iedereen is welkom vanaf 19 uur om zijn portie worst bijeen te kaarten. Een kaartkaart kost slechts €1,25, een prijs van een echte pensenkaarting waardig. Net als andere jaren zal er weer gluhwein voorhanden zijn, broodjes, gezelligheid, volkse warmte,…kortom een avond om ZEKER niet te missen.
Om veiligheidsredenen: de kleuters dragen geen lampionnen met kaarsen of alles wat ook maar brandt. Indien er lampionnen meegedragen worden,… zorg dat deze niet té zwaar zijn. De kleuters voorop, de andere kinderen volgen op een afstand. Zingen mag, zingen moet!!! Bij aankomst zorgt de Vriendenkring voor warme chocolademelk en Sint-Maartenskoeken. Een waar festijn!
Na de bietentocht zullen we de kinderen ‘bezig’ houden met een
schminkstand, een avondvullend filmevenement. De Veldschool wordt
verbouwd, jawel, de omgeving ligt er onveilig bij… daarom, er wordt
enkel op de verlichte speelplaats gespeeld. Booswichten zullen door onze
gendarmes tot de orde worden geroepen. Geen ballen, geen vuurspelletjes,
rustige Sint-Maartensstonden.
Volgens de legende is de nacht van 31 oktober eigenlijk de nacht waarop de spoken, zombies en geesten het voor het zeggen hebben. Wij vieren dan Halloween, hèt moment om eens lekker te griezelen. We verkleden ons in heksen, vampieren of spoken en proberen elkaar bang te maken. Kinderen spelen het "trick or treat" spel en uiteindelijk is dit feest door de jaren heen gegroeid naar een groot en vooral gezellig familiegebeuren. Overal zie je pompoenen ... maar waar komen die vandaan ? Oorspronkelijk gebruikte men in Ierland koolrapen om er griezelig uitziende lantaarns mee te maken, maar dat was een zware karwei. In Amerika waren er pompoenen in overvloed en die lieten zich een stuk gemakkelijker bewerken. Het
feest is bij ons nog niet zo heel lang bekend. Halloween is een Engels
woord dat staat voor "de nacht vòòr Allerheiligen.
|