'k Voel me goed!

De Axenroos  Gevoeligheden

De Axenroos

DE AXENROOS: SOCIALE EN EMOTIONELE ONTWIKKELING IN ONZE SCHOOL

Oefenen: klik hier

Kinderen gaan op velerlei wijzen met elkaar om, ze spelen, ze praten, ze vechten. Ze zoeken contact, ze trekken zich graag terug, ze werken samen…

Iedereen is verschillend, elk kind, elke volwassene heeft een eigen manier om te reageren op gebeurtenissen, op andere kinderen en volwassenen. Geen enkele manier is fout en geen enkele manier is goed. Op de ene situatie reageer je soms anders dan op de andere. Een kind kan met één kind goed overweg en het andere speelgenootje vindt hij een etter. Sommige kinderen voelen zich kiplekker in omgang met klasgenootjes, anderen dreigen uit de boot te vallen.
De dieren van de axenroos hebben allemaal hun eigen manier van doen, hebben allemaal hun eigen karaktertrekjes. Het ene dier neemt graag de leiding, het andere volgt graag. Het ene dier helpt graag en nog een ander geniet ontzettend van cadeautjes en verwennerijen. Elkeen heeft eigenschappen van verschillende dieren, maar toch, misschien van één bepaald dier meer kenmerken.
Soms kunnen deze dieren heel ver gaan in hun gedragingen en dan kan het gebeuren dat zo'n dier een pestkop wordt, of misschien, wel gepest wordt.

Net zoals de moedertaal op school wordt bijgeschaafd, verrijkt en spraakkundig ontleed, zo verdient ook de sociale omgangstaal een zelfde aandacht en methodiek. De axenroos is hierbij een zeer zinvol instrument. Het geeft een eenvoudig en toch volledige kijk op hoe mensen zich ten opzichte van elkaar kunnen gedragen. Op een speelse manier leren kinderen mogelijke gedragsvormen verkennen en beleven.

"Ik leer jou leiden", zegt de leeuw.
"Ik leer jou volgen", zegt de kameel.
"Van mij leer je zorgen", zegt de bever.
"Van mij leer je genieten", zegt de poes.
"Zie hoe ik mij toon", zegt de pauw.
"Ik kijk naar jou op", zegt de wasbeer.
"Ik leer jou stil te houden", zegt de uil.
"Bij mij mag je tijd nemen om te ondergaan", zegt de schildpad.
"Leer toch maar aanvechten", zegt de havik.
"Leer ook maar weerstaan", zegt de steenbok.

Met het voorbeeld van deze dieren bij de axenroos, krijgen de kinderen beelden en woorden om hun gedrag te benoemen. Ze leren zichzelf beter kennen. Leren conflicten helder bespreken. Ze leren dat al deze types van gedragingen goed zijn. De axenroos is een middel, een kader om gedragingen te observeren en te classificeren. Het is een bril die we hanteren om doorheen heel het klasgebeuren en ook daarbuiten naar ons eigen gedrag en dat van klasgenoten en vriendjes te kijken.
De axenroos werd ontwikkeld door Ferdinand Cuvelier.

In de klas staat de 'axenroos' koffer, daarin worden er telkens voorwerpen die in verband staan met het dier van die week gestopt.
Vb. de pauw: spiegels, juwelen,……

 

Havik

Een kind dat zich gedraagt als een havik, kan aanwijzen wat fout loopt of onjuist is. Het heeft een kritische blik en deinst er niet voor terug onrechtvaardigheden aan te vechten.Het stelt kritische vragen om te toetsen of er in datgene wat aangeboden wordt geen onjuistheden of fouten te ontdekken zijn.

Steenbok

Een kind dat zich gedraagt als een steenbok,kan zijn terrein afbakenen. Het kan weerstaan aan de eisen van anderen.Het zal hulp weigeren voor taken die het zelf aankan.Het laat zich de 'goederen' die het niet wil aannemen in geen geval opdringen.

Uil

Een kind dat zich gedraagt als een uil,wil soms eens alleen zijn,het blijft op afstand.Het kan informatie voor zich houden.Het wil niet altijd hulp bieden,wil niet overal aanwezig zijn, vertelt over zichzelf.

Schildpad

Een kind dat zich gedraagt als een schildpad,is onzeker, twijfelt, weet niet wat te doen.Het durft hier ook voor uitkomen.Het durft toe te geven dat het bang en moe is, en dat het iets niet kan of iets fout gedaan heeft

Pauw

Een kind dat zich gedraagt als een pauw, toont zich, stapt naar anderen toe, neemt contact op, biedt zich aan om mee te spelen. Het kan uitspreken waar het goed en minder goed in is,wat zijn kwaliteiten en tekortkomingen zijn. Het kan eigen ervaringen, gevoelens, meningen meedelen aan anderen…..

Wasbeer

Een kind dat zich gedraagt als een wasbeer,geeft aandacht aan de anderen, luistert naar wat de ander te vertellen heeft, uit zijn waardering, nodigt anderen uit om mee te spelen…..

Leeuw

Een kind dat zich gedraagt als een leeuw,kan uitleggen hoe een spel in elkaar zit,geeft duidelijke richtlijnen, geeft informatie aan anderen, doet voorstellen, geeft advies…..

Kameel

Een kind dat zich gedraagt als een kameel, voert een gegeven opdracht uit, vraagt om uitleg, zoekt informatie op, vraagt raad…..

Bever

Een kind dat zich gedraagt als een bever,staat klaar om te helpen,om op te ruimen,om een ander een plezier te doen. Het deelt snoepjes en/of andere bezittingen met de anderen

Poes

Een kind dat zich gedraagt als een poes,kan om hulp vragen,kan genieten als anderen hulp aanbieden. Het is dankbaar voor wat het aangaboden krijgt (snoepjes, cadeautjes, een helpende hand…) Een kind dat zich gedraagt als een kameel,voert een gegeven opdracht uit,vraagt om uitleg,zoekt informatie op,vraagt raad….

 

De bijhorende dierenkaartjes (klein formaat):
Deze kan je hier downloaden als zip-bestand, enkel afprinten op verschillend gekleurd tekenpapier, lamineren en uitknippen en klaar is kees !

 
De prenten
pauw bever leeuw wasbeer

uil

havik

steenbok

poes

kameel

schildpad

 

De prenten (groot formaat A4):
Deze kan je hier downloaden als zip-bestand.
dierprent.zip (30Kb)
De axenroos-affiches
Bij de aanbreng van de verschillende dieren uit de dierenstad gebruikten wij affiches waardoor de namen, de tekening en de meest typerende eigenschap in de kijker werd gesteld. Daardoor geraken de kinderen gemakkelijker en sneller vertrouwd met de dieren van de axenroos. Gewoon gebruiken bij de introductie van de "dierenstad" of als axenroos-gerichte verfraaiing van de school !

De dierenaffiches kan je hier downloaden als zip-bestand, enkel afprinten op verschillend gekleurd tekenpapier en ophangen !
dieraf.zip (48Kb)
De axenroos-versjes
De pauw
Ik ben de pauw, dat zie je gauw.
Ik heb wel honderd mooie veren,
ik tooi me nu met groen en blauw.
Ik toon je steeds mijn beste kleren.

De wasbeer
Ik ben de wasbeer. Ik waardeer
al 't goede en 't mooie dat ik zie.
En voor een diertje met een veer,
ja, daarvoor val ik op mijn knie.

De bever
Ik ben de bever en ik zorg
voor jou en jan en alleman.
Voor al je zorgen sta ik borg.
Ik verzorg iedereen zoveel ik kan.

De poes
Ik ben de poes en ik geniet
van al de streeltjes die ik krijg,
van al de zorg die jij mij biedt.
Jij weet wel best tot wat ik neig.

De kameel
Ik ben de kameel, een beste knecht,
ik doe al wat jij mij beveelt.
Ik luister naar al wat jij zegt.
Ik weet echt niets wat mij verveelt.
De havik
Ik ben de havik en ik klauw
naar al wat slecht is en verkeerd,
wat ruw, oneerlijk is en flauw.
Zo heb je snel je les geleerd !

De uil
Ik ben de uil met mijn geheim.
Doe tegen mij maar niet zo zot.
'k Heb alles dichtgeplakt met lijm.
Mijn kistje is heel goed op slot.

De schildpad
Ik ben de schildpad en 'k verdwijn
in 't holletje onder mijn schild.
Want ik heb pijn. Laat mij maar zijn
tot mijn verdriet wat is gestild.

De steenbok
Ik ben de steenbok en 'k zeg neen !
Neen, dwing mij niet, want opgelet !
'k Stoot met mijn kop, 'k houd stijf mijn been.
Je vindt bij mij een sterk verzet.

De leeuw
Ik ben de leeuw, een slimme baas.
'k Geef van de taak ieder zijn deel.
'k Wil geen protest of geblaas.
Doe nu maar snel wat ik beveel.

Je kan de versjes natuurlijk ook downloaden (als zip-bestand)... dan heb je een kant en klaar WORD-document met bijhorende prentjes !
dierve.zip (22Kb)
Het axenroos-lied

We zingen het lied op de melodie van "k zag twee beren broodjes smeren ..."
'k Zag twee pauwen
staarten showen
oh, dat was een wonder
al die veren, mooie kleren
die ze zo erg mooi bewond'ren
hihihi hahaha
'k stond erbij en ik keek er naar.

'k Zag twee beren
elkaar feliciteren
oh, dat was een wonder
complimentjes
en presentjes
met een mooie strik errond
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee bevers
snoep uitdelen
oh, dat was een wonder
al dat zorgen
voor een ander
en een pluimpje voor elkander
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee poezen
zalig soezen
oh, dat was een wonder
knuffel lief
en poezemijn
zachtjes langs mijn benen fijn
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee leeuwen
om het hardst schreeuwen
oh, dat was een wonder
bevelen geven
leiding nemen
tot iedereen goed weet wat moet
hihihi hahaha, 'k stond erbij...
 'k Zag twee kamelen
braafjes wand'len
oh, dat was een wonder
alle bevelen
kunnen nooit vervelen
ze blijven altijd rustig spelen
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee haviken
heel hard klauwen
oh, dat was een wonder
ruw en oneerlijk
heel erg flauw
wat verkeerd is verander jij gauw
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee bokken
protesteren
oh, dat was een wonder
dwing mij niet
ik zeg toch « neen »
en anders stoot je tegen een steen
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee uilen
geheimen ruilen
oh, dat was een wonder
alle schatten
goed verpakken
en de sleutel heel goed weg
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

'k Zag twee schilpadden
zachtjes wenen
oh, dat was een wonder
in hun schelpje
zo onzeker
vol verdriet en twijfel beven
hihihi hahaha, 'k stond erbij...

Je kan het lied natuurlijk ook downloaden (als zip-bestand)... dan heb je een kant en klaar WORD-document met bijhorende prentjes !
dierli.zip (21Kb)
De axenroos-intro-toneeltjes


Als introductie van de axenroos op de school worden door de leerlingen van het zesde leerjaar toneeltjes gespeeld voor de ganse school. Aan de hand van deze toneeltjes krijgen de 10 dieren van de axenroos (dierenstad) een invulling, een betekenis.
In totaal zijn er 20 toneeltjes:
- 10 toneeltjes van de goedgemutste dieren
- 10 toneeltjes van de slechtgemutste dieren

Je kan deze toneeltjes hier downloaden (als zip-bestand)... dan heb je 20 kant en klare WORD-documenten met alle tekst en uitleg
dierton.zip (65Kb)

Onderwijs van nu is veel meer dan leerstof.  Leren leren en sociale vaardigheden zijn belangrijke attitudes.  Overal waar mensen samenwerken, zijn tussenmenselijke relaties niet uit te sluiten.  Er zijn vele relatiewijzen: dominante, meegaande, warme, kille, nabije, afstandelijke.
Iedere mens beschikt over een breed gamma van mogelijke relatiewijzen, waaruit hij dan naargelang de omstandigheden een keuze maakt.

Om dit aan kinderen duidelijk te maken, worden soms afbeeldingen van dieren gebruikt.  Elke dier staat dan voor een bepaalde relatiewijze.  Zo leren kinderen omgaan met zichzelf en hun relatie tot anderen.
Wat doet er zich voor in een relatie tussen mensen?  Let wel: het kan telkens gaan om materiële goederen, bijvoorbeeld een pen, of immateriële goederen, zoals vriendschap, een lach.
Drie componenten zien we steeds terugkomen:

1. De wijze waarop iets uitgewisseld wordt, de bewegingen die daarbij gebeuren.  Nemen we het graag aan, maken we het stuk, wijzen we het af?  Houden we onze eigendom voor ons?
2. De inzet of datgene wat uitgewisseld wordt:  een kusje of immense liefde, een papiertje of een kast van een huis.

3. Het communicatiekanaal langswaar de uitwisseling gebeurt: een woord, een gebaar, een oogwenk of een zucht.

De bewegingen die zich bij deze uitwisseling voordoen, worden relatiewijzen genoemd.   Er zijn er zes.
1.  We kunnen iets aanbieden, geven aan een ander, iets uitlenen, iets schenken, iets overhandigen, iets uitdrukken.

2.  We kunnen het gegeven aannemen, vragen, het ontvangen, tot ons nemen, erom bedanken.
Gaat het initiatief uit van degene die iets heeft, dan zal de eerste iets aanbieden en de tweede dit aannemen.
Gaat het initiatief uit van degene die het niet heeft, dan zal deze erom vragen, waarop de bezitter van het goed dit kan geven.
Aanbieden en aannemen ( of vragen en geven) zijn complementair: ze vullen elkaar aan.  Ze zijn dus samen nodig vooraleer er een uitwisseling plaatsheeft.  Samen vormen ze harmonie en situeren zich in de harmonie-zone.
3.  We kunnen iets aanvechten, iemand aanvallen, iemand bestrijden, iemand bekritiseren, iemand afstraffen, iemand verwijten, veroordelen, iets door elkaar schudden om het te testen, iets scheuren om te vernielen, iets weggooien.
Gaat het om een reactie, dan heet het terugvechten.

4.  We kunnen ons beveiligen en aan de agressie weerstaan, iets verdedigen, tegenstand bieden, weerwerk geven, iets in bescherming nemen, iets afgrenzen, protest aantekenen, het aangebodene weigeren, iets afweren, zich tegen iets verzetten, met iets niet akkoord gaan.  We zitten in de conflict-zone.

5.  We kunnen iets voor ons houden of iets weerhouden, iets achterhouden, iets bijhouden, het niet geven, het geheim houden, het verbergen, het verzamelen, het niet ter beschikking stellen, uit de circulatie trekken, verwijderen.

6.  Wij kunnen iets lossen, iets ondergaan, wat we krijgen door de vingers laten glippen, het aan ons laten voorbijgaan, er geen vat op krijgen, het laten rusten, even ter zijde laten.

Plaatsen we nu die zes oervormen in de intermenselijke relatie in de segmenten van een schijf:

Ze nemen hier een welbepaalde positie in.

 

Lied van de "axenroos"

 Activiteiten > Projecten > De stad van de Axen

 

Lied “DE AXENROOS”

 


STROFE 1: Mooie veren heeft de fiere pauw, WAUW, WAUW. (schudden met hand)
Mooie veren heeft de fiere pauw, WAUW, WAUW.
En de pauw heeft mooie veren,
De pauw heeft mooie veren.
Mooie veren heeft de fiere pauw, WAUW, WAUW.


REFREIN: Singing ja, ja, joepie, joepie, jee. OLE.
En we zingen met de dieren mee, OLE.
Singing ja, ja, joepie. Ja, ja, joepie,
Ja, ja, joepie, joepie, jee. OLE.


STROFE 2: En de wasbeer zegt “bravo, dat deed je zo”, JA ZO. (duim tonen)
En de wasbeer zegt “bravo, dat deed je zo”, JA ZO.
En de wasbeer zegt “bravo”,
De wasbeer zegt “bravo”.
De wasbeer zegt “bravo, dat deed je zo”, JA ZO.

REFREIN:

STROFE 3: En de bever zorgt heel goed voor iedereen, IEDEREEN. (vuist in de lucht)
En de bever zorgt heel goed voor iedereen, IEDEREEN.
En de bever zorgt heel goed,
De bever zorgt heel goed,
De bever zorgt heel goed voor iedereen, IEDEREEN.

REFREIN

STROFE 4 : En de poes wordt graag verwend en ze geniet. ( 2 kussen gooien met de hand)
En de poes wordt graag verwend en ze geniet.
En de poes wordt graag verwend,
De poes wordt graag verwend.
De poes wordt graag verwend en ze geniet.

REFREIN

STROFE 5 : En de leeuw, die is de leider van de groep. ( grauw, grauw)
En de leeuw, die is de leider van de groep,
En de leeuw , die is de leider,
De leeuw, die is de leider.
De leeuw , die is de leider van de groep.

 

REFREIN

STROFE 6 : De kameel die doet echt altijd wat je zegt. (stappen met de voeten)
De kameel die doet echt altijd wat je zegt.
De kameel doet wat je zegt,
die doet echt wat je zegt.
De kameel die doet echt altijd wat je zegt.

REFREIN

STROFE 7 : En de havik zegt zijn mening als het moet. (ha – vik)
En de havik zegt zijn mening als het moet.
En de havik zegt zijn mening,
De havik zegt zijn mening,
De havik zegt zijn mening als het moet.

REFREIN

STROFE 8 : En de steenbok doet niet altijd wat je zegt. ( neen, neen)
En de steenbok doet niet altijd wat je zegt.
En de steenbok doet niet altijd,
De steenbok doet niet altijd.
De steenbok doet niet altijd wat je zegt.

REFREIN

STROFE 9 : En de uil die zwij ijgt over wat hij ziet. ( oe,oe)
En de uil die zwij ijgt over wat hij ziet.
En de uil die zwij ijgt over,
De uil die zwij ijgt over,
De uil die zwij ijgt over wat hij ziet.

REFREIN

STROFE 1O : En de schildpad zoekt de rust en trekt zich terug. (terugtrekken in haar schild)
En de schildpad zoekt de rust en trekt zich terug.
En de schildpad zoekt de ru ust,
De schildpad zoekt de ru ust,
De schildpad zoekt de rust en trekt zich terug.

REFREIN

 

De tien axen op een rijtje:

 

PAUW

zich tonen, eigenheid, persoonlijk laten zien, aanwezigheid (bijzijn) aanbieden.

De pauw laat zijn mooiste veren zien. Hij durft ook de minder fraaie achterkant van zijn veren laten zien. Een kind dat zich gedraagt als een pauw, toont zich, stapt naar anderen toe, neemt contact op, biedt zich aan om te spelen. Het kan uitspreken waar het goed en minder goed in is, wat zijn kwaliteiten en tekortkomingen zijn. Het kan eigen veranderingen, gevoelens, meningen meedelen aan anderen.

 

 

WASBEER

waarderen, respecteren, openstaan voor de ander, vragen om te laten zien.

 

 

Een wasbeer heeft zwart omrande oogjes, waardoor het lijkt alsof hij een brilletje draagt om beter te kunnen zien. Hij kruipt het liefst wat hogerop zodat hij alles nog beter kan aanschouwen. Een kind dat zich gedraagt als een wasbeer, geeft aandacht aan de anderen, luistert naar wat de ander te vertellen heeft, uit zijn waardering, nodigt anderen uit om mee te spelen.

BEVER

zorgen, diensten aanbieden, iets schenken

 

Bevers leven jarenlang in een hecht familieverband. Het zijn bovendien noeste werkers; als dammenbouwers zorgen zij voor een aangepaste biotoop voor heel wat andere dieren. Een kind dat zich gedraagt als een bever, staat klaar om te helpen, om op te ruimen, om een ander een plezier te doen. Het deelt snoepjes en/of andere bezittingen met de anderen.

 

 

 

POES

genieten van aangeboden diensten en goederen, zich laten bedienen, vragen om verzorgd te worden.

Een poes vraagt om geaaid te worden. Ze begint te spinnen en te ronken als je haar vertroetelt. Een kind dat zich gedraagt als een poes, kan om hulp vragen, kan ervan genieten als anderen hun hulp aanbieden. Het is dankbaar voor wat het aangeboden krijgt (snoepjes, cadeautjes, een helpende hand...).

LEEUW

leiden, geven van informatie en richtlijnen, voorstellen doen, raad geven ...

De leeuw is de koning van de dieren. Hij weet altijd raad en wijst de weg. Hij neemt stevig de leiding in handen. Een kind dat zich gedraagt als een leeuw, kan uitleggen hoe een spel in elkaar zit, geeft duidelijke richtlijnen, geeft informatie aan derden, doet voorstellen, geeft advies...

 

KAMEEL

volgen, aannemen van richtlijnen en informatie, raad of uitleg vragen

De kameel is een volgzaam woestijndier, hij loopt mee in de karavaan. Hij gehoorzaamt en draagt alle lasten zonder zeuren. Een kind dat zich gedraagt als een kameel, voert een gegeven opdracht uit, vraagt om uitleg, zoekt informatie op, vraagt raad. 

 

HAVIK

aanvechten, confronteren, bekritiseren

Met zijn scherpe blik spiedt de havik van hoog in de lucht de omgeving af, speurend naar wat lelijk, vals of slecht is. Als hij iets opmerkt, duikt hij naar beneden en grijpt met zijn krachtige klauwen en scherpe snavel naar zijn prooi. Een kind dat zich gedraagt als een havik, kan aanwijzen wat fout loopt of onjuist is. Het heeft een kritische blik en deinst er niet voor terug onrechtvaardigheden aan te vechten. Het stelt kritische vragen om te toetsen of er in  datgene wat aangeboden wordt geen onjuistheden of fouten te ontdekken zijn.

 

STEENBOK

weerstaan, zich verdedigen, afweren

Een steenbok zet zich schrap op zijn rots; hij laat er niemand anders toe. Wie te dichtbij komt, riskeert  een stevige kopstoot. Een kind dat zich gedraagt als een steenbok, kan zijn terrein afbakenen. Het kan weerstaan aan eisen van anderen. Het zal hulp weigeren voor taken die het zelf aankan. Het laat zicht de 'goederen' die het niet wil aannemen in geen geval opdringen.

 

 

UIL

houden, zich terugtrekken, zwijgend toekijken, geheim bewaren

Vanonder zijn halfgesloten oogleden ziet de uil wel wat er onder hem gebeurt, maar hij laat gebeuren. Hij houdt zijn snavel toe; zijn geheim blijft bewaard. Een kind dat zich gedraagt als een uil, wil soms eens alleen zijn, het blijft op afstand. Het kan informatie voor zich houden. Het wil niet altijd hulp bieden, wil niet overal aanwezig zijn, vertelt weinig over zichzelf.

 

SCHILDPAD

lossen, ondergaan

Wanneer ze bang is, verdrietig of moe, trekt de schildpad zich kwetsbaar terug in haar schild. Ze zegt niet ja of niet nee als je haar benadert. Kiezen valt haar moeilijk. Een kind dat zich gedraagt als een schildpad, is onzeker, twijfelt, weet niet wat te doen. Het durft hier ook voor uitkomen. Het durft toe te geven dat het bang en moe is, en dat het iets niet kan of iets fout gedaan heeft.

 
 

Axenroos

De stad van Axen


Om het leven op school te evalueren wordt gebruik gemaakt van de axenroos: verschillende gedragingen worden gesymboliseerd door dieren. 
De leeuw bijvoorbeeld staat symbool voor leiding geven, de kameel is de volgzame, de bever staat voor zorgzaamheid, de havik geeft kritiek, enz. Door middel van de axenroos kunnen de kinderen aangeven hoe ze zichzelf en de anderen zien.
De axenroos is een geheel van vaardigheden die een mens kan gebruiken om 'goed' te functioneren. Een goed functionerende mens slaagt erin in elke situatie vanuit de juiste ax te handelen, te spreken . .... Bij een gezond handelen zal je dus van de ene ax naar de andere overstappen.
Wie erin slaagt in alle axen zeer stabiel te verblijven, zal een sterke persoonlijkheid ontwikkelen.
Het kan echter zijn dat je in je functioneren merkt dat je een bepaalde ax 'overdrijft'. Dan vertoef je op de walletjes. Je kan daarvan `genezen' door te leren vanuit de ware ax te handelen.
Er zijn 10 verschillende axen te onderkennen. We geven die een dierennaam als herkenningsmiddel.
De axenroos wordt gehanteerd bij het filosoferen en het kringgesprek

 

Even iets meer achtergrond:

Ontwerper van de axenroos is F. Cuvelier.  Met de term "ax" bedoelt hij: het vermogen om zich op een bepaalde wijze relationeel te gedragen. Op basis van jarenlange observatie en van verschillende taxonomiëen kwam hij tot een ordening van de interacties die zich tussen mensen afspelen. Die uitwisselingen benadert hij vanuit drie invalshoeken:

1. De relatiewijzen, dus de manier waarop de uitwisseling gebeurt. De axenroos omvat zes relatiewijzen: aanbieden, aannemen of vragen en geven, aanvechten, weerstaan, houden en lossen.

Erika komt naar school met een zak snoep. Tijdens de pauze biedt ze die aan aan haar klasgenootjes. Ze zou hem natuurlijk ook voor zichzelf kunnen houden. Rik neemt de aangeboden snoep aan en bedankt ervoor, maar Greta neemt hem niet aan, ze weigert omdat ze die snoep niet lust (weerstaan). Willeke twijfelt of zij die al dan niet zal aannemen (lossen). Pieter reageert nog anders. Zijn kritiek luidt: "snoepen is ongezond".

 

 

 

De uitwisseling is harmonisch wanneer de ene iets aanbiedt en de ander het aangebodene aanneemt of wanneer iemand iets vraagt en de ander hem het gevraagde geeft. Aanvechten en weerstaan horen daarentegen thuis in de conflictzone. Ten slotte is het ook mogelijk dat de partners zich in het houden en/of het lossen bevinden. Tussen hen ontstaat eerder een verwijdering dan een toenadering.

 

 

2. Datgene wat uitgewisseld wordt. In de axenroos spreken we van 'inzetten'. Mensen wisselen niet alleen goederen uit, maar ook diensten, informatie, richtlijnen, iets persoonlijks en bijzijn.

3. De communicatiekanalen. Woorden maar ook gebaren, lichaamstaal, intonatie spelen een belangrijke rol bij uitwisselingen. We weten allemaal dat een 'ja' op veel manieren uitgesproken kan worden en wel eens als een 'neen' gehoord wordt. Een gebalde vuist of een schouderklopje hebben soms meer effect dan een lang betoog.

Door de combinatie van die drie componenten krijgen de coacten (de gedragingen waardoor een mens effectief iets doet ten opzichte van een andere mens) een plaats op een plattegrond van menselijke relatiewijzen. De axenroos is de reductie van die interactiematrix. Voor kinderen van de basisschool herleiden we de axenroos tot tien axen. Elke ax stellen we met een diersymbool voor, zodat zeer jonge kinderen inzicht kunnen krijgen in de tien axen.

 
De tien axen:
1. Zich presenteren (de pauw): persoon en bijzijn aanbieden.
Tijdens een kringgesprek vertelt Mieke over haar hobby's en haar vakantieplannen. David is iemand die gemakkelijk naar anderen toestapt en contacten legt.
2. Opkijken, waarderen (de wasbeer): persoon en bijzijn aannemen.
Wannes spreekt met veel lof over zijn opa. Marleen nodigt regelmatig vriendinnetjes thuis uit.
3. Zorgen (de bever): diensten en goederen aanbieden.
Op het einde van een les beeldopvoeding helpt Anneleen spontaan bij het opruimen. Toon zou eerder teveel weggeven, de leerkracht moet hem af en toe een beetje afremmen.
4. Genieten (de poes): goederen en diensten aannemen of vragen.
Petra laat zich graag helpen en knuffelen. Wanneer Pol een geschenkje krijgt, geniet hij er zichtbaar van. Jurgen vraagt spontaan hulp als hij iets niet kan.
5. Leiden (de leeuw): richtlijnen en informatie aanbieden.
Nadine is sterk in wiskunde, ze geeft vaak uitleg aan wie een opdracht niet begrijpt. Herman neemt de leiding bij een groepsopdracht. Bert is eerder te bazig.
6. Volgen (de kameel): richtlijnen en informatie aannemen of vragen.
Carl is een gehoorzame jongen, hij doet zijn best om elke opdracht plichtsgetrouw uit te voeren. Eveline stelt regelmatig vragen tijdens een les wereldoriëntatie.
7. Houden (de uil): bijzijn, persoon, diensten, goederen, richtlijnen en /of informatie houden.Els speelt graag alleen. Jan kan heel goed een geheim bewaren. Tim vertelt niets over zijn familie.
8. Lossen (de schildpad): bijzijn, persoon, diensten, goederen, richtlijnen en/ of informatie lossen.
Leen laat zich soms pesten. In plaats van zich te verdedigen begint ze te huilen. Kristien haakt af wanneer een lesinhoud haar niet langer boeit.
9. Aanvechten (de havik): bijzijn, persoon, diensten, goederen, richtlijnen en/of informatie aanvechten.
Katrien wijst op een fout op het bord. Karel geeft Monica een duw: hij wil ook een plaats in de kring.
10. Weerstaan (steenbok): bijzijn, persoon, goederen, diensten, informatie en/of richtlijnen weerstaan (zich verdedigen). Vicky laat niet toe dat Kristof haar een kus geeft. Anthony weigert een huistaak te maken.


Met de houding-kaarten is het de bedoeling om de dieren uit de axenroos in de goedgemutste en slechtgemutste versie kenbaar te maken. We maken kleine affiches (A3-formaat) en hangen deze duidelijk zichtbaar op de speelplaats of andere plaats waar de leerlingen regelmatig spelen. Hang niet alle houding-kaarten in één week op... hang ze op naarmate ze aan bod komen in de planning van jullie schoolwerking.

HOE gebruik je de houdingkaarten?
- Print de goedgemutste houding-kaarten op lichtgroen papier
- Print de positieve "smiley's" op FEL groen papier
- Knip de "smiley's" uit en kleef er eentje op de voorziene plaats op de affiche
- Print de slechtgemutste houding-kaarten op roze papier
- Print de negatieve "smiley's" op FEL rood papier
- Knip de "smiley's" uit en kleef er eentje op de voorziene plaats op de affiche
- Nadien kan je ze ook nog lamineren zodat ze wat langer meegaan.

Je kan deze houding-kaarten (enkele reeksen: bever, leeuw, pauw, schildpad...) hier downloaden (als zip-bestand)... dan heb je enkele kant en klare WORD-documenten als eerste voorbeeld.
dierhou.zip (162Kb)

Het axenroos-kwartetspel
Materiaal:
40 speelkaarten

Spelers:
4 of 5 spelers (elk dus 10 of 8 kaarten)

Doel van het spel:
Zoveel mogelijk kwartetten (= 4 kaarten van hetzelfde dier) verzamelen.

Verloop van het spel:
  • De kaarten worden geschud en uitgedeeld. Iedereen steekt de kaarten per soort.
  • Wie de startkaart heeft mag beginnen (kaart A1) Dit is ook aangeduid op de betreffende kaart
  • Hij/zij vraagt aan één persoon van de groep een bepaalde kaart, welke hij/zij mist om een kwartet te kunnen vormen.
  • Dit vragen gebeurt op volgende wijze: Men leest de naam van het dier, gevolgd door de eigenschap-zin die men wil. Vb: schilpad, je valt niet op in de klas, je bent heel stil.
  • Als de betreffende persoon deze kaart niet in zijn bezit heeft is zijn beurt voorbij en is het de beurt aan de gevraagde persoon. Kan de betreffende persoon wel de gevraagde kaart geven dan mag de vrager verder vragen tot één iemand niet meer aan de vraag kan voldoen. Men mag enkel kaarten vragen waarvan men er minsten één uit de reeks zelf in zijn bezit heeft.
  • Heeft men alle kaarten van één reeks (kwartet) dan legt men deze reeks opzij.
  • Zo doet men verder tot alle kwartetten opzij gelegd zijn.
  • LET OP !!! het vragen van de kaarten moet op de juiste wijze gebeuren (zie hierboven) anders is men zijn beurt kwijt !
De symbolen op de kaartjes:
  • het handje = deze kaart is in jouw bezit
  • de smile = deze kaart is NIET in jouw bezit (positief gedrag)
  • de anti-smile = deze kaart is NIET in jouw bezit (negatief gedrag)

Je kan dit kwartetspel natuurlijk ook downloaden (als zip-bestand)... dan heb je een kant en klaar WORD-document
dierkwa.zip (778Kb)

Boeken:
- Sociaal vaardig ? Lieve deugd, gids voor de basisschool (uitgeverij: DIE KEURE)
- De axendieren, één voor één ... (aan te vragen bij: RELATIE-STUDIO VZW)

Adressen:
Relatie-Studio VZW (vorming)
Voskenslaan 167
9000 Gent
telefoon 1: 09/220 40 00
telefoon 2: 09/220 70 00
fax: 09/220 76 25
website: http://www.relatiestudio.be


en nog zovele andere websites van verschillende scholen zijn te vinden...
gewoon enkele goede sleutelwoorden intikken via een zoekrobot en ... de rest volgt

goede sleutelwoorden zijn:
sociale vaardigheden, axenroos, axen, Nand Cuvelier, relationele vorming,  roos van Leary...

Klasse voor Ouders 74, pg 4-5

De verschillende diertjes op aparte fiches

Axen

The human zoo

Simon (heftig). «Welbevinden, verbondenheid, al dat softe gedoe. Leren rekenen en lezen moeten ze. En wilskracht kweken.» Simon vecht als een havik de informatie aan. «Is er nog niet genoeg planlast?» vraagt Karlien. «Moeten we nu ook nog met die axenroos beginnen?» Ze weerstaat als een steenbok aan de aangeboden informatie.

Directeur Jan is een beetje pauw vandaag. Zijn school staat in Klasse. Het artikel hangt al sinds vanmorgen op het prikbord van de lerarenkamer. «Wil jij er een overdruk van opnemen in het schoolblad?»vraagt hij aan zijn administratieve medewerker Kristof. Jan heeft alweer de gedaante van de leeuw aangenomen: leiden en richtlijnen geven. «Het is de aard van het beestje», denkt Kristof, maar die mening houdt hij voor zich. Kristof is goed in 'houden'. Vaak is hij de uil van de axenroos.

Die overdruk komt er zeker. Kristof neemt goedgemutst richtlijnen aan en volgt plichtsgetrouw - als de kameel - opdrachten op. «Wil je graag een kop koffie?» vraagt hij. Nu is hij weer als de bever die zorgt voor zijn medemens. Voor zijn directeur die als een poes van een lekkere kop koffie geniet.

Francine, leraar secundair onderwijs, stuurt prompt een mail naar de Relatiestudio: «Ik ben erg onder de indruk van het hulpmiddel axenroos», schrijft ze. «Ik zou graag leren uit de ervaring van iemand die ermee werkt in een afdeling van het technisch secundair onderwijs.» Zij kijkt als de wasbeer met grote ogen naar de anderen en drukt spontaan haar waardering uit. En de auteur neemt als de schildpad afstand van zijn artikel.